Moj Vrbas
Gde počinje reka? Obično bismo potražili izvor, mesto na kojem voda izbija iz zemlje i započinje svoj put. Kod Jegričke takvu tačku nećemo pronaći. Ovaj neobični bački vodotok nastao je povezivanjem bara i prirodnih udubljenja kroz koja se voda polako kretala prema Tisi. Njeni počeci vezani su za šire područje Despotova, Silbaša, Paraga, Ratkova i Pivnica, gde se voda prikupljala u prirodnim depresijama.
Za stanovnike vrbaske opštine ona je mnogo bliža od geografskih objašnjenja. Protiče kroz Ravno Selo i Zmajevo, povezujući ta dva mesta sa ostatkom južne Bačke. Uz njene obale smenjuju se trska, rogoz i vodeno rastinje, a beli lokvanji i vodeni orašak deo su njenog prepoznatljivog izgleda.
Na kartama još u 18. veku
Prema podacima JVP „Vode Vojvodine“, prvi kartografski prikaz Jegričke potiče iz 1762. godine, sa karata Bačko-bodroške županije. Taj podatak svedoči da je vodotok bio zabeležen mnogo pre velikih zahvata kojima je kasnije promenjen njegov izgled.
Jegrička tada nije bila uređeno korito kakvo danas poznajemo. Činila ju je mreža povezanih barskih prostora i udubljenja, deo ravničarskog predela u kojem je odvođenje suvišne vode vremenom postalo važan zadatak.
Velika promena usledila je 1957. i 1958. godine, tokom radova za Hidrosistem „Dunav-Tisa-Dunav“. Prokopavanjem korita i izgradnjom objekata nastala su tri terasasto raspoređena basena, sa prelivom u Zmajevu i ustavom u Žablju. Time je znatno promenjen prirodni režim površinskih i podzemnih voda.
Zmajevo tako u istoriji Jegričke nije samo naselje kroz koje ona prolazi, već i mesto jednog od objekata koji su uticali na način njenog oticanja.
Od barskog sveta do zaštićenog područja
I pored regulacije, Jegrička je sačuvala važna močvarna staništa. Njena vrednost nije samo u vodi koju vidimo sa mosta, već i u pojasu rastinja, skrovištima za životinje i prostorima za gnežđenje ptica.
Prvi korak u zaštiti načinjen je 1988. godine, kada su četiri ostrva u ribnjaku „Jegrička“ proglašena strogim prirodnim rezervatima. Širi prostor dobio je status parka prirode 2005, a 2022. proglašen je zaštićenim područjem druge kategorije. Park se prostire na teritorijama Bačke Palanke, Vrbasa, Temerina i Žablja. Prema podacima upravljača, na ovom području registrovano je 198 vrsta ptica. Među stanovnicima vezanim za vodu nalazi se i vidra, dok biljni svet obuhvata i strogo zaštićeni beli lokvanj.
Jegrička zato zaslužuje da je posmatramo pažljivije od usputnog pogleda sa puta. Njena istorija govori kako se menjala Bačka: od povezanih bara, preko radova kojima je voda usmeravana i kontrolisana, do nastojanja da se sačuva ono što je od tog prirodnog sveta preostalo. A za tu priču stanovnici vrbaske opštine ne moraju daleko, dovoljno je da priđu njenim obalama u Ravnom Selu ili Zmajevu.
Izvor: Moj Vrbas / Foto: Wikimedia Commons
