Moj Vrbas
Na prvi pogled, stari grb Vrbasa deluje neobično. Na njemu nema današnjih prepoznatljivih gradskih simbola, već su prikazani vinogradi, srp, klasje žita i lađa. Svaki od tih motiva, međutim, govori ponešto o životu nekadašnjeg Starog Vrbasa.
Prikaz grba sačuvan je na zastavi Dobrovoljnog vatrogasnog društva Stari Vrbas, koja se danas nalazi u zbirci Gradskog muzeja Vrbas. Reč je o vrednom istorijskom predmetu koji ne svedoči samo o razvoju vatrogastva, već čuva i jedno od starih obeležja naselja.
Štit je podeljen na nekoliko polja. U njegovom gornjem delu prikazani su vinogradi na Telečkoj visoravni, kao i srp sa klasjem, dok se u donjoj polovini nalazi lađa. Oko grba je venac od poljoprivrednih kultura.
Ovi simboli nisu izabrani slučajno. Vinogradi podsećaju na nekada razvijeno vinogradarstvo na obroncima Telečke, dok srp i klasje ukazuju na poljoprivredu, koja je dugo predstavljala osnovu života stanovništva ovog kraja.
Najzanimljiviji motiv svakako je lađa. Danas Vrbas retko ko doživljava kao mesto povezano sa plovidbom. Ipak, kanali i drugi vodotokovi imali su veliki značaj za nastanak i razvoj naselja. Lađa na starom grbu podseća na vreme kada je kanal predstavljao važan saobraćajni i privredni pravac.
Zbog toga se na malom štitu zapravo nalazi sažeta priča o nekadašnjem Starom Vrbasu – vinogradima na Telečkoj, plodnim njivama i vodi koja je naselje povezivala sa drugim krajevima.
Grb je sačuvan zahvaljujući zastavi Dobrovoljnog vatrogasnog društva Stari Vrbas. Na njoj je izvezen dvojezični natpis, na srpskom i nemačkom jeziku, kao i godine 1906. i 1913. Prva se vezuje za osnivanje društva, a druga za nastanak zastave.
U to vreme Stari i Novi Vrbas razvijali su se kao dva posebna naselja. Dobrovoljno vatrogasno društvo u Novom Vrbasu osnovano je 1904, dok je društvo u Starom Vrbasu počelo da radi dve godine kasnije. Poput drugih vatrogasnih udruženja toga doba, nije imalo samo ulogu u zaštiti stanovništva od požara, već je predstavljalo i važno mesto okupljanja i društvenog života.
Zastava sa grbom vremenom je postala jedan od značajnih sačuvanih tragova tog perioda. Nakon stručne konzervacije predstavljena je javnosti 2020. godine u okviru programa Gradskog muzeja Vrbas, a grb sa lađom poslužio je i kao podsećanje na nekadašnji značaj vodotokova za grad.
Ko je osmislio ovaj grb i kada je on prvi put počeo da se koristi, za sada nije poznato. Nije utvrđeno ni da li je postojao na drugim dokumentima, pečatima ili zastavama Starog Vrbasa.
Ipak, zahvaljujući jednom vatrogasnom barjaku, njegov izgled nije zaboravljen. Vinogradi, srp, klasje i lađa ostali su kao slikoviti zapis o tome od čega se nekada živelo i na čemu je izrastao Stari Vrbas.
Izvor: Moj Vrbas / Foto: Wikimedia Commons
