Moj Vrbas
Jedan od utemeljivača medicinske mikologije, naučne oblasti koja proučava gljivice kao uzročnike ljudskih bolesti, rođen je na teritoriji današnje opštine Vrbas. David Grubi došao je na svet 20. avgusta 1810. godine u Kiš Keru, današnjem Bačkom Dobrom Polju, a njegovi radovi postavili su temelje savremenog razumevanja gljivičnih oboljenja kože i kose.
Grubi je poticao iz siromašne jevrejske zemljoradničke porodice. Bio je jedno od sedmoro ili osmoro dece, a u rodnom selu mogao je da stekne samo osnovno obrazovanje. Prema biografskim zapisima, interesovanje za nauku kod njega je podstakao student medicine koji je privremeno radio kao učitelj u Kiš Keru i stanovao u domu porodice Grubi.
Kao mladić napustio je rodno mesto i školovanje nastavio u Pešti, a potom je studirao medicinu u Beču. Posebno se zainteresovao za korišćenje mikroskopa u proučavanju ljudskih tkiva i bolesti. Doktorirao je 1839. godine radom posvećenim mikroskopskim posmatranjima u patologiji.
Iako je imao potrebno znanje, put do akademske karijere nije mu bio otvoren. Prema istorijskim izvorima, zaposlenje na Bečkom univerzitetu bilo je uslovljeno njegovim prelaskom iz judaizma u hrišćanstvo. Grubi je to odbio, a zatim je otišao u Pariz, gde je osnovao privatnu laboratoriju za mikroskopiju, fiziologiju i patološku anatomiju.
Najznačajnija istraživanja sproveo je tokom prve polovine četrdesetih godina 19. veka. U vreme kada uzročnici mnogih zaraznih bolesti još nisu bili poznati, Grubi je pokazao da pojedina oboljenja kože, kose i sluzokože izazivaju mikroskopske gljivice.
Godine 1841. nezavisno je opisao gljivicu povezanu sa favusom, teškim gljivičnim oboljenjem kože glave. Bolest i njenu gljivičnu prirodu prethodno je, 1839. godine, opisao nemački lekar Johan Lukas Šenlajn, zbog čega je njen uzročnik kasnije nazvan Trichophyton schoenleinii.
Grubi je istraživao i gljivični uzrok sora kod dece, povezanog sa mikroorganizmom koji danas poznajemo kao Candida albicans. Opisao je i gljivice koje izazivaju oboljenja kože glave i brade, među njima Microsporum audouinii. Njegov rad bio je presudan za nastanak medicinske mikologije i dermatomikologije.
Njegova istraživanja nisu bila ograničena na gljivice. Proučavajući krv žaba, opisao je parazita kojem je 1843. dao naziv Trypanosoma sanguinis. Naziv roda Trypanosoma zadržan je u nauci, a njegovi pripadnici izazivaju ozbiljna oboljenja kod ljudi i životinja.
Grubi se bavio i eksperimentima sa etrom i hloroformom u prvim godinama razvoja anestezije, kao i drugim oblastima medicine i prirodnih nauka. Na Monmartru je osnovao privatnu astronomsku i meteorološku opservatoriju, koja je radila sve do njegove smrti.
Nakon najintenzivnijeg naučnog perioda posvetio se lekarskoj praksi i postao jedan od poznatih pariskih lekara. Među njegovim pacijentima bili su Frederik Šopen, Aleksandar Dima, Hajnrih Hajne, Franc List i Žorž Sand. O tome postoji potvrda i u stručnom radu posvećenom istoriji kvasnica u medicini.
Bio je poznat po tome što je veliku pažnju posvećivao psihičkom stanju svojih pacijenata. Zbog toga se pojedini njegovi postupci danas smatraju ranim primerima psihosomatskog pristupa lečenju.
Tokom Francusko-pruskog rata 1870. i 1871. godine pomagao je kao lekar, a 1890. dobio je orden Legije časti. Umro je 14. novembra 1898. godine u Parizu, gde je proveo najveći deo života.
Sećanje na ovog značajnog naučnika sačuvano je i u njegovom rodnom mestu. U Bačkom Dobrom Polju je 12. aprila 2010. godine otkrivena bista Davida Grubija. O ovom događaju objavljen je i tekst u stručnom medicinskom časopisu Skinmed.
Tako je dečak iz skromne porodice iz tadašnjeg Kiš Kera, zahvaljujući znanju, mikroskopu i upornosti, postao jedan od naučnika koji su dokazali da gljivice mogu da izazovu bolest kod ljudi. Njegovo ime zbog toga zauzima važno mesto u istoriji medicine, ali i u istoriji Bačkog Dobrog Polja i opštine Vrbas.
Izvor: Moj Vrbas / Foto: Wikimedia Commons
